Kunnen we zelf bepalen waar de luchtballon heen vliegt of landt?

“Piloot, mag ik kiezen waar we straks landen, bijvoorbeeld in de tuin van mijn schoonmoeder?” Het is ongetwijfeld een van de grappigste en meest gestelde vragen in de mand.

Om die droom maar meteen door te prikken: Nee, we kunnen op voorhand niet exact bepalen waar we gaan landen. Een luchtballon heeft immers geen stuurwiel, geen remmen, en geen propeller of straalmotor.

Toch vaart een luchtballon niet zomaar doelloos in het rond. Hoe navigeren we dan wel?

1. We zijn overgeleverd aan de windrichting

Het basisprincipe van een luchtballon is even simpel als fascinerend: we drijven met de wind mee. Waait de wind naar het noordoosten? Dan varen wij naar het noordoosten.

Dit is exact de reden waarom we pas enkele uren voor vertrek definitief beslissen wáár we precies gaan opstijgen. We kiezen een opstijglocatie zodanig dat de wind ons in de richting van een veilig en open gebied blaast (bijvoorbeeld de landelijke weiden van de Kempen of het Hageland), en we vermijden dat we richting een luchthaven, de Noordzee, of een gigantisch bos vliegen.

2. “Sturen” in de hoogte

Hoewel we niet naar links of rechts kunnen sturen zoals een auto, is een luchtballonpiloot niet volledig hulpeloos. We maken gebruik van een prachtig meteorologisch fenomeen: windschaar en de Corioliskracht.

Lucht verplaatst zich in verschillende lagen (‘levels’). Ten gevolge van de Corioliskracht – een kracht die ontstaat door de draaiing van de aarde – wordt de windrichting aan het aardoppervlak beïnvloed en afgebogen. Dit maakt dat er tussen de heersende wind aan de grond en de luchtstromen hogerop in de atmosfeer een lichtjes (of soms sterk) andere richting kan gelden.

Op 100 meter hoogte kan de wind bijvoorbeeld naar 90° (Oost) waaien met 10 km/h, terwijl de luchtstroom op 500 meter hoogte naar 130° (Zuidoost) waait met 20 km/h.

De piloot beschikt ten gevolge van deze fenomenen dus over beperkte afwijkingsmogelijkheden. Door de brander te gebruiken en van hoogte te veranderen (waarbij de windrichting in een andere luchtlaag kan afwijken), kan de piloot binnen zeer beperkte limieten een andere richting aannemen (maximaal zo’n 30° verschil).

Op die manier kan een zeer ervaren piloot een vlotte route uittekenen en veilig navigeren over obstakels.

3. De Landing: Het Grote Avontuur

Omdat we onze exacte bestemming nooit kennen, is elk einde van een ballonvaart een uniek avontuur! Na ongeveer een uur vliegen, speurt de piloot de horizon af naar een geschikt en veilig weiland (zonder hoogspanningskabels of gewassen) om zacht te landen. Onze volgauto, in nauw contact met de piloot via radio, volgt ons spoor over de grond om ons veilig op te vangen.